De Stichting Geluidshinder Arnhem-West vindt dat een kritische reactie op het door ProRail voorgestelde OTB Sporen in Arnhem hard nodig is. Wij zijn bang dat het leefklimaat – dat al zoveel verslechterd is de afgelopen jaren - nog verder aangetast zal worden. De uitgangspunten van het OTB zijn niet onvoldoende uitgewerkt op op nut, noodzaak en consequenties. Wij stellen voor dat er een duidelijke aanscherping komt in de vorm van een convenant tussen de Gemeente Arnhem en bewoners enerzijds, en Prorail anderzijds waarin scherpere voorwaarden en doelstellingen opgenomen worden.

 

Arnhem-West heeft al jarenlang en in toenemende mate overlast van het treinverkeer door Arnhem. De afgelopen 20 jaar is het treinverkeer enorm toegenomen en sinds 2000 is het aantal goederentreinen verzesvoudigd. Arnhem-West heeft anderhalf keer zoveel treinverkeer te verduren als bijvoorbeeld op de lijn Utrecht-Amsterdam, wat over het algemeen als het drukste stuk van Nederland gezien wordt. Bewoners tot in de wijde omgeving van het  spoor worden midden in de nacht wakker van remmende danwel spurtende treinen, de trillingen lijken op aardbevingen en de lucht is ongezond voor vele omwonenden.

 

In zijn brief ter beantwoording van de kamervragen gesteld op 7 april jl. stelt Minister Eurlings (en daarmee Prorail) dat het allemaal beter gaat worden (“verbetering luchtkwaliteit”, “geluidsmaatregelen worden toegepast”, “de grenswaarden voor trillingen worden niet overschreden”). Dit klopt gewoonweg niet of is slechts zeer ten dele waar. Dit geldt zowel voor geluid, luchtkwaliteit en trillingen. De kern van het probleem zijn het aantal goederentreinen, die grote problemen veroorzaken op het gebied van geluid, NO_x - en fijnstof-uitstoot, trillingen, en veiligheid. Met name deze goederentreinen tasten de leefbaarheid van de stad Arnhem in grote mate aan.

 

Naast een toename naar bijna 40 personentreinen per uur (het zogeheten ´spoorboekloos rijden´: 6/6 + ICE; + 6 extra naar Nijmegen), een toenemend gebruik van het emplacement, dreigt het aantal goederentreinen toe te nemen naar 60 of meer goederentreinen per dag. In feite komt het erop neer dat de Noordtak van de Betuweroute in de toekomst dwars door Arnhem gaat lopen. In het OTB wordt namelijk een belangrijke ontwikkeling wel genoemd maar niet meegenomen: in de Landelijke Markt en Capaciteitsanalyse (MinVWS; November 2007) is sprake van een ontwikkeling van 3 goederenpaden per dag per richting (overdag; 2 paden van de Betuweroute naar Twente; en 1 pad vanuit Antwerpen naar Noord-Duitsland en Scandinavië; zie onderstaande tabel laatste kolom, traject Arnhem-Elst). Dat betekent potentieel 72 goederentreinen per dag door Arnhem tussen 07.00 en 19.00 uur. In de praktijk komt dat waarschijnlijk neer op 60 goederentreinen per dag.

 

Dat dit geen toekomstmuziek is moge duidelijk zijn, want er wordt al aan gewerkt. Het aslastenclusterprogramma (Arnhem-Deventer-Hengelo) en aanleg keerspoor te Deventer Oost in het kader van NaNOV is hier onderdeel van, maar ambtelijke voorbereidingen worden getroffen voor verzwaring, verdubbeling en elektrificatie van Zutphen – Hengelo vóór 2015.

 

In de rapporten die door Prorail zijn aangeleverd -als achtergrond van de OTB- is het volstrekt onduidelijk hoeveel goederentreinen er eigenlijk gaan rijden: in het ene rapport (met betrekking tot geluid) is sprake van 65 bakken per uur overdag, in het andere (met betrekking tot de luchtkwaliteit) van 48 treinen per dag. Het grote gevaar is dan ook dat als het OTB nu op deze wijze geaccepteerd gaat worden met 48 treinen per dag, dat er gerust meer goederentreinen door Arnhem kunnen gaan rijden. De wet Geluidshinder geeft juridisch tot meer dan 45% meer ruimte daarvoor. Dit is het grote Handhavingsgat waarvan ProRail de afgelopen periode 2000-2008 ook al heeft geprofiteerd.

  

Nu terug naar Minister Eurlings: hij beweert dat het SiA de goederentreinstroom zal doen afnemen. Dit is zeer ten dele waar omdat dat alleen t.o.v. 2006, 2007 en 2008 geldt. Let wel dat zijn de jaren dat de Betuweroute al in gebruik had moeten zijn. De toppen van de jaren 2006-2008 zijn in feite te wijten aan de vertraging van de ingebruikname van de Betuweroute. In de figuur staat de ontwikkeling vanaf 1987 via 1999 naar 2008 en een doorkijk naar 2015 (volgens OTB SiA) en 2020 (bron: MinVWS Landelijke Markt en Capaciteitsstudie). Potentieel zou het aantal bakken zelfs 2784 kunnen zijn als je uitgaat van 48 goederentreinen van 40 bakken met een binnen wettelijk kader 45% uitbreiding. Dan kom je op 2784 (=48*40*1,45) bakken per dag! Een uitbreiding die dus binnen het  OTB2008 zou liggen, maar wel een ramp voor Arnhem zou betekenen. Dit is alle bewoners die ik vertegenwoordig een grote zorg.

 

Goederentreinen zijn de grote lawaaimakers. Waar reizigerstreinen al redelijk stiller zijn geworden, gaan de oude bakken nog ruim 20 tot 30 jaar mee. Zelfs bij een vervanging van 50% over 15 jaar zal de geluidsreductie minder dan 1 dB zijn. Met name over de wisselzone vlak voor het station is de herrie niet te harden. Recente metingen door DGMR geven aan dat er 5 à 6 dB meer geluid geproduceerd wordt dan berekend. De bewering van Prorail dat het aantal wissels flink afneemt met 40% geldt juist niet voor deze wisselzone: daar blijft het aantal rond de 30 wissels.

 

Een tweede zorg is de toekomstige snelheid van de goederentreinen: te weten 80 km/uur. Er is volstrekt geen onderbouwing van deze snelheid. De gevolgen van zware goederentreinen die met 80 km/uur door de stad en met name door  wissels zullen gaan qua geluid, NOx en PM10 emissie, trillingen en veiligheid, zullen een ramp betekenen. Daarnaast worden de goederentreinen zwaarder en langer (tot 44 bakken per trein). Dit zal enorme consequenties hebben voor het geluid.

 

De gemeente Arnhem vraagt terecht aandacht voor het beperken van het aantal te verlenen Hogere Waarden (in het OTB wordt dit voor 411 huizen aangevraagd, waarvan 162 huizen (39%) 63 dB of meer op de gevel hebben en 45 huizen (11%) zelfs 68 dB of meer, tot 72 dB aan toe; dit laatste is zelfs in strijd met alle kabinetsvoornemens).

 

Verder hebben wij onze grote twijfels over de uitvoering van de geluidsmaatregelen. Na het raadsbesluit van 1997 over doorgaand spoor en het emplacement, is er jarenlang niets gebeurd door Prorail. Pas in 2004 is er na aandringen van de omwonenden door de gemeente Arnhem en Prorail aktie ondernomen. Toch zijn alle maatregelen nog steeds niet afgerond. Bovendien herinnert iedereen zich nog de lange nachten met werkzaamheden in de periode 1998-2000. Wij onderschrijven dan ook het voorstel van de gemeente Arnhem voor een uitvoeringsconvenant tijdens de bouw. Maar dan dient er ook een goede monitoring te komen van de afspraken. Daar schort het vaak aan!!

 

De uitgangspunten in het rapport over de emissies kloppen niet; de aannames per diesellocomotief zijn te laag ingeschat; er wordt geen rekening gehouden met optrekkende dieselloc’s die 3 tot 4 maal zoveel uitstoten als stationaire goederentreinen. En dat meer dan de helft in Arnhem-West zal moeten stoppen is nu al duidelijk gezien de capaciteitsproblemen op het spoor tussen Arnhem en Elst enerzijds en Arnhem en Arnhem-Oost anderzijds.  Waar zullen de goederentreinen moeten wachten en weer optrekken?: inderdaad op Arnhem-West.

 

Aan luchtkwaliteit wordt in de zienswijze van de gemeente slechts 6 regels gewijd en komt in de bijlage niets meer terug. Accumulatie van uitstoot van NO_x en PM10 moet bekeken worden voor de situatie langs het spoor waar de huizen staan en waar verkeer van auto´s danwel het emplacement plaats vindt.

 

Het is bij ons in de buurt bekend dat tijdens de trillingsmetingen bij de Beaulieuflat (in 2006) de goederentreinen beduidend langzamer hebben moeten rijden  dan normaal. Het aantal punten waar door trillingstoename potentieel schade kan oplopen is veel groter dan in de berekeningen is meegenomen. Er liggen langs het spoor zowel nationale als gemeentelijke monumenten waarvoor het rijk en gemeente subsidie hebben verleend voor instandhouding. Ook deze gebouwen lopen gevaar door toenemende trillingen als de treinen langer en zwaarder worden.

 

Wat betreft Veiligheid  in de OTB staat er al helemaal niets vermeld; alleen dat de gevaarlijkste categorieën alleen maar zullen toenemen t.o.v. de prognose. Terecht merkt de zienswijze van de Gemeente hierover op dat het basisspoornet giftige stoffen nog lang niet klaar is.

 

De aantasting van de karakteristieke groencorridor is onacceptabel voor de omwonenden. Bij het balkon ter hoogte van de Beaulieuflat kunnen en moeten de bomen weer teruggeplant worden. De lengte van de keerwand ter hoogte van de Beaulieuvilla heeft niets te maken met het doorgaande verkeer maar met de layout van het opstelterrein. Dit valt onder een andere wetgeving Wet Milieuhinder (WM).

 

Er is maar één conclusie mogelijk: de goederentreinstroom door Arnhem kan en mag niet doorgaan op de voorgestelde wijze.