Stichting Geluidshinder Arnhem-West

Emplacement

De emplacementswerkzaamheden vinden voornamelijk plaats in de avond en nachtelijke periode. Aktivititeiten vinden plaats tot ongeveer half drie ‘s nachts en begint weer rondom half vijf in de ochtend. De hinder voor direkt omwonenden aan het emplacement (grofwg Brouwerijweg – Hertshoornstraat) betreft vooral de direkte aktiviteiten zoals wassen, schoonmaken, reparaties, tanken enz., terwijl het gehele gebied vanaf de Hertshoorn-straat tot aan het station te maken heeft met nachtelijk rangeren van treinen. Regelmatig komt het voor dat treinen ‘s nachts buiten het direkte emplacement staan te dieselen of staan voor te verwarmen. Verder bestaat de hinder uit stankoverlast van het tanken, en de roetuitstoot van dieseltreinen (bijv. filters van recent geinstalleerde luchtverversers zijn zeer snel zwart van het roet).

In 1997 is er door B&W gemeente Arnhem een vergunning ihkv. de Wet Milieubeheer afgegeven voor het emplacement. Prorail heeft de vergunning verkregen op voorwaarde dat de equivalente geluidsbelasting op de gevels van de huizen langs het emplacement in 2005 tot maximaal 55/ 50/ 45 dBA (resp. overdag, avond en nacht) zou zijn teruggebracht, terwijl de piekbelasting ‘s nachts niet meer dan 60 dBA zou mogen zijn. Tot op heden wordt hieraan niet voldaan. Er is dus nu sprake van een gedoogsitutie. De gevelsanering, die op 1 jan 2002 had moeten zijn afgerond volgens de vergunning, heeft tot op heden alleen plaatsgevonden aan de Noordzijde (op dit moment nog niet volledig afgerond). Weliswaar waarderen bewoners over het algemeen de resultaten van de sanering, er blijven nog een aantal problemen bestaan zoals ondermeer de reflektie van het geluid aan de achterzijde van een aantal woningen, en de relatief mindere isolatie van lagere tonen. De sanering voor de Zuidzijde (Utrechtseweg, Lombokzijde) moet nog worden ingezet en is naar verwachting niet voor eind 2007 afgerond.

Handhaving van de geluidsvoorschriften door de toezichthouder (gemeente) is een groot pro-bleem rondom het emplacement. Overtredingen vinden regelmatig plaats, zoals het laten lopen van generatoren tijdens schoonmaken in de nachtelijke uren (niet toegestaan), het onbemand draaien van dieselmotoren en het onnodig lang draaien van diesels de dag en nacht (langer dan 10 min is niet toegestaan), het stationair parkeren buiten het direkte emplacement met de airco aan etc etc.

In de nabije toekomst zal ook niet aan de geluidsnormen voldaan kunnen worden. ProRail geeft zelf toe dat bij een nieuwe vergunningsaanvraag niet overal aan de 55 dB norm zal kunnen voldoen. Verder zullen de normen voor maximale geluidsbelasting (L_max) niet meer toegepast worden maar vervangen worden door de Circulaire Piek aanpak, wat in de praktijk inhoudt dat er geen grens meer aan de piekgeluiden zal bestaan (zie AEA technology rapport uit 2004). Dit terwijl de piekgeluiden juist slaapverstoring tot gevolg hebben. Verder zoekt ProRail voornamelijk oplossingen in de richting van gevelisolatie en slechts in zeer beperkte mate in bronaanpak en/ of de overdracht.

Doorgaand spoor

Het doorgaande spoor betreft het treinverkeer dat zowel uit Nijmegen als uit Utrecht aankomt (traject 228; ong. 1,7 km lang). De afgelopen jaren is er een sterke toename van treinen geweest. In onderstaande tabel kan worden afgelezen dat sinds de vergunning verlening in 1997 (op basis van een DGMR rapport in 1994) de spoorintensiteit enorm is toegenomen. Met name het aandeel goederenvervoer is substantieel toegenomen: van 275 bakken per dag in 2000 tot meer dan 1160 bakken (geschat) per dag in december 2005, ruim een verviervoudiging in 5 jaar tijd. Het betreft op dit moment 50 treinen gemiddeld per dag met als hoogtepunt 60 treinen op doordeweekse dagen waarvan ruim 20 ‘s nachts (tussen 23.00 en 07.00 uur).

De ontwikkeling van de spoorintensiteit 1987-2004 (en prognose voor 2010-2015)::

	1987	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2010	2015
bakken per dag	1832	3023	3161	3299	3711	4271		5297	6643
1987=100	100	165	173	180	203	233		289	363
%-verschil		65%	5%	4%	12%	15%		43%	25%

Bron informatie: ASWIN, ondermeer in DGMR rapporten aan Gemeente Arnhem 2004 en 2005

Wat betreft de geluidsproblematiek als gevolg van het doorgaande spoor moet onderscheid gemaakt worden tussen drie verschillende “zones” met ieder een eigen problematiek:

= Heijenoordsweg/ Zuidelijke Parallelweg (ong. 180 huizen): dit is de zone waar de treinen vanuit Nijmegen en Utrecht met relatief hoge snelheid via een aantal wissels bijeengevoegd worden; hier zijn vooral de piekgeluiden zowel overdag als ‘s nachts en de trillingen het grootste probleem. Met name de goederentreinen veroorzaken veel overlast. Hier is overigens geen hinder van het emplacement.

= ter hoogte van het emplacement (Noordelijke Parallelwegzijde vanaf Bremstraat tot de Brouwerijweg; Utrechtseweg vanaf Heijendaal tot de Zinkenbergflat; ong 200 huizen); hier is de meeste hinder van de doorgaande goederentreinen die soms luid piepend tot stilstand komen; het doorgaande spoor in combinatie met de activiteiten op het emplacement geeft hier bijna 24 uur per dag overlast. Aan de zuidzijde is de nabijheid van het spoor bij de woningen (Lombok, Utrechtseweg) wel een probleem.

= de wisselzone (grofweg vanaf de Brouwerijweg tot aan het station; ong 210 huizen)): hier is de situatie sterk verslechterd door de aanleg van de wisselzone waarover de afgelopen jaren beduidend meer treinen zijn gaan rijden. Zelfs de meest moderne treinstellen (zoals ICE) maken bij lage snelheden in de wisselzone aanzienlijke herrie door stootgeluid en booggeluid (bochten).

Probleem verder is dat de piekgeluiden door het treinverkeer met name in de nacht dusdanig hoog liggen dat slaapverstoring veelvuldig voorkomt. Verder zijn de trillingen veroorzaakt door het goederenvervoer tot ver in de zijstraten te voelen.

De saneringsmaatregelen die na het raadsbesluit van 1997 binnen afzienbare tijd zouden worden uitgevoerd hebben tot op heden niet plaatsgevonden (bv. Lombok en de Sinckenberg-flat bij de Utrechteseweg).

Omgevingskwaliteit

De huidige situatie van Arnhem-West komt in onderstaande tabel duidelijk naar voren. Woningen die niet direkt aan het spoor liggen (achterliggend en zijstraten) zijn hier niet bij betrokken. Derhalve mag worden aangenomen dat het aantal belaste woningen nog hoger zal liggen.

Tabel: omgevingskwaliteit Arnhem-West volgens indeling geluidsnota Gemeente Arnhem

Arnhem-West totaal 591 huizen	Redelijk rustig	Onrustig	Zeer onrustig	Lawaaiig	Zeer lawaaiig
Spoor BGS	10%	16%	27%	39%	8%
Emplacement WM	16%	13%	37%	13%	21%

Bron: SGAW berekeningen op basis van cijfers van de gemeente Arnhem (rapporten DGMR (doorgaand spoor) en AEA Technology (emplacement)

Noot: Indeling geluidsklasse volgt de (concept) geluidsnota Gemeente Arnhem December 2005

BGS: Besluit Geluidhinder Spoor; WM: Wet Milieubeheer

Dit betekent dat slechts 10% van de huizen aan de norm van de gemeente voor gebiedsgerichte aanpak voldoet; 47% van de bebouwing zit boven het plafond ten gevolge van het doorgaande spoor; en 34% als gevolg van het emplacement. Als de streefwaarden voor Treinverkeer (BGS: 57 dBA) en Bedrijven (WM: 50 dB) dan liggen deze cijfers nog hoger!!). Sommige huizen zitten al jaren boven de maximale toelaatbare geluidsbelasting van 70 dBA.

In totaal (geaccumuleerd) zijn 346 van de 591 huizen (= 62%) te bestempelen als lawaaiig of zeer lawaaiig, dwz op of boven het plafondniveau als gevolg van emplacement en/of doorgaand spoor. Zelfs na uitvoering van de maatregelen neemt het aantal gehinderde woningen slechts in zeer geringe mate af. Als gevolg hiervan is er aan de spoorzijde sprake van ernstige aantasting van het leefklimaat zowel overdag (hinder in tuinen, op balkons op straat) als ‘s nachts (slaapverstoring).

Verder worden de trillingen in de huizen als ernstige hinder ervaren. In enkele huizen aan de Heijenoordseweg zijn hierdoor scheuren ontstaan. Verder wordt door de vele dieseltreinen de luchtkwaliteit aangetast door de uitstoot van roet maar ook van dieseldampen rondom het tankstation op het emplacement. Over het algemeen wordt het emplacement als een “lelijke” plek ervaren (“een industrieterrein midden in een woonwijk”).

Door de doorsnijding van de wijk Heijenoord/ Lombok door de spoorzone is er slechts één route (Oranjebrug) beschikbaar tussen de Zypsepoort en Oosterbeek voor verkeer dat het spoor wil oversteken. Veel sluipverkeer van Arnhem-Zuid richting Amsterdamseweg verplaatst zich hierdoor door de wijk, terwijl dit een 30-km zone is. Tellingen wijzen uit dat er dagelijks rium 4000 auto’s door de Heijnoordseweg komen waarvan het grootste gedeelte niet-wijkgebonden verkeer betreft. Verder heeft de wijk – zoals vele vooroorlogse wijken rondom het centrum – een parkeerprobleem; met name dicht naar het station toe wordt doordeweeks, op koopavonden en in vakantieperiodes veelvuldig door niet-wijkbewoners langdurig geparkeerd.